Tencel materiał – właściwości, zalety, jak dbać o tkaninę?

Tencel to handlowa nazwa lyocellu, czyli włókna celulozowego pozyskiwanego głównie z eukaliptusa. Materiał ten łączy miękkość jedwabiu, higroskopijność lepszą od bawełny i wytrzymałość większą niż wiskoza. Poniżej znajdziesz informacje o produkcji, właściwościach i pielęgnacji tencelu.

Co to jest tencel i z czego jest wykonany?

Tencel to nazwa handlowa lyocellu – włókna celulozowego zaliczanego do materiałów sztucznych pochodzenia naturalnego. W przeciwieństwie do syntetyków powstaje w wyniku laboratoryjnej obróbki celulozy, a nie z ropy naftowej. Głównym źródłem celulozy jest eukaliptus, ale wykorzystuje się też bambus i drewno sosnowe.

W dotyku materiał bywa porównywany do wiskozy, z którą dzieli wiele cech. Lyocell to jednak tkanina o lepszych parametrach użytkowych. Włókna są gładkie, sprężyste i przyjemne dla skóry, co sprawia, że odzież z lyocellu nie podrażnia nawet wrażliwej skóry.

Tencel™ jest zastrzeżoną nazwą handlową, ale w metkach często pojawia się ogólne określenie lyocell. Nie ma jednak różnicy w składzie chemicznym – oba pojęcia oznaczają ten sam typ włókna celulozowego. Przy zakupie warto szukać certyfikatów Oeko-Tex i FSC, które potwierdzają zrównoważoną produkcję oraz brak szkodliwych substancji.

Jak powstaje tencel?

Proces produkcji lyocellu należy do bardziej zrównoważonych w przemyśle włókienniczym. Całość odbywa się w zamkniętym cyklu produkcyjnym, który minimalizuje zużycie wody i energii oraz redukuje odpady. Ważnym elementem jest odzyskiwanie rozpuszczalnika i ponowne użycie go w kolejnych partiach.

Pozyskiwanie celulozy z drewna

Do produkcji wykorzystuje się drzewa eukaliptusowe, sosnowe lub inne źródła celulozy. Plantacje drzew często są zarządzane w sposób zrównoważony. Po ścięciu drewno poddaje się mieleniu i procesom chemicznym, aby uzyskać czystą miazgę celulozową, zwaną też pulpą.

Z miazgi celulozowej pozyskuje się celulozę, która jest podstawowym składnikiem tencelu.

Rozpuszczanie i przędzenie włókien

Następnie celuloza trafia do zamkniętych reaktorów, gdzie rozpuszcza się ją w organicznym rozpuszczalniku N-Methylmorpholine N-oxide (NMMO). Powstały roztwór przepuszcza się przez dysze z drobnymi otworami, co tworzy cienkie strumienie. Te strumienie zanurzane są w kąpieli koagulacyjnej, gdzie utwardzają się i formują włókna.

Po uformowaniu włókna poddaje się praniu i suszeniu, aby usunąć pozostałości chemiczne. Następnie przetwarza się je na nici, z których powstają tkaniny.

Zamknięty cykl produkcyjny i odzyskiwanie NMMO

Jednym z najważniejszych aspektów jest odzyskiwanie NMMO. Rozpuszczalnik ten jest nietoksyczny i w pełni biodegradowalny, a po każdym cyklu można go ponownie wykorzystać. Dzięki temu produkcja tencelu ma mniejszy wpływ na środowisko niż wytwarzanie wielu innych włókien.

Proces produkcji tencelu opiera się na zamkniętym obiegu, w którym rozpuszczalnik NMMO jest odzyskiwany i używany wielokrotnie, co zmniejsza zużycie wody i energii.

Jakie właściwości ma tencel?

Tencel łączy cechy kilku tkanin, dlatego bywa opisywany jako materiał nowej generacji. Jego parametry użytkowe przydają się zarówno w odzieży codziennej, jak i sportowej.

Oddychalność i gospodarka wilgocią

Tencel ma wyjątkową przepuszczalność powietrza i nie zatrzymuje wilgoci. Skóra może oddychać nawet podczas upałów czy stresujących sytuacji. Włókna pokryte są drobnymi fibrylami, które szybko absorbują wodę i odparowują ją do otoczenia, a przy tym wykazują zdolności chłodzące.

Badania pokazują, że lyocell pochłania nawet o połowę więcej wilgoci niż bawełna. Dzięki termoregulacji ubrania sprawdzają się w okresach przejściowych, gdy poranki bywają chłodne, a popołudnia ciepłe.

Miękkość, trwałość i aspekty higieniczne

Włókna tencelu są gładkie i sprężyste, co daje jedwabistą miękkość i luksusowy wygląd. Materiał nie kurczy się i nie rozciąga w wodzie, a przy właściwej pielęgnacji długo zachowuje formę. Jest też odporny na plamy bardziej niż wiele naturalnych tkanin.

Właściwości antybakteryjne ograniczają rozwój bakterii i nieprzyjemnych zapachów. Hipoalergiczność i gładkość sprawiają, że tencel jest przyjazny osobom o wrażliwej skórze. Dodatkowo materiał ma subtelny połysk, widoczny w świetle słonecznym.

Tencel jest w 100% biodegradowalny. Na kompoście ubranie z tego włókna rozkłada się całkowicie po 16 tygodniach, o ile nie zawiera syntetycznych dodatków.

Czym tencel różni się od bawełny, lnu, wiskozy i poliestru?

Porównanie z popularnymi materiałami pomaga zrozumieć pozycję tencelu. Najważniejsze różnice dotyczą oddychalności, podatności na gniecenie i ekologii produkcji.

Tencel wchłania wilgoć szybciej niż bawełna, choć obie tkaniny są oddychające. Wybór lyocellu ma sens, gdy zależy nam na ekologii, bo jego produkcja odbywa się w zamkniętym obiegu.

Len z czasem mięknie i staje się przyjemny, ale na początku bywa szorstki. Tencel od pierwszej chwili jest jedwabiście gładki i znacznie mniej się gniecie. Wiskoza to siostrzane włókno regenerowane, ale jej produkcja wiąże się z użyciem bardziej szkodliwych chemikaliów. Tencel jest od niej wytrzymalszy i trwalszy.

Poliester, powszechny w odzieży sportowej, jest nieporównywalnie mniej oddychający. Tencel zapewnia lepszą regulację temperatury i ogranicza nieprzyjemne zapachy, a do tego ulega biodegradacji.

Gdzie stosuje się tencel?

Tencel znajduje zastosowanie w wielu obszarach. W odzieży codziennej używa się go do T-shirtów, bluz, spodni i koszul. Dzięki jedwabistej strukturze pojawia się w garniturach, sukienkach oraz eleganckich kreacjach. W odzieży sportowej cenione są właściwości antybakteryjne i szybkie odprowadzanie wilgoci.

Zastosowania domowe i specjalistyczne

Poza modą tencel wykorzystuje się w pościeli i ręcznikach, gdzie liczą się higroskopijność oraz miękkość. W produktach dekoracyjnych przydaje się odporność na gniecenie i subtelny połysk. Ze względu na hipoalergiczną naturę trafia też do produktów medycznych.

W tapicerce samochodowej i elementach wygłuszających stosuje się go z uwagi na wytrzymałość i gładkość. Najciekawsze zastosowanie to filtracja powietrza i wody – struktura mikroskopijna włókien pozwala na zatrzymywanie cząsteczek. Rzadziej można go spotkać w biżuterii, na przykład opaskach czy bransoletkach.

Jak prać, suszyć i prasować tencel?

Tencel jest wytrzymały, ale wymaga delikatnej pielęgnacji. Przestrzeganie kilku zasad pozwala zachować miękkość i strukturę materiału.

Pranie w temperaturze 30°C

Ubrania z tencelu najlepiej prać w chłodnej lub letniej wodzie – temperatura nie powinna być wyższa niż 30°C. Do prania należy stosować delikatne detergenty przeznaczone do tkanin wrażliwych lub kolorowych. Trzeba unikać wybielaczy i silnych środków chemicznych, bo mogą osłabić włókna.

Bezpieczna pielęgnacja tencelu to pranie w maksymalnie 30°C, delikatne detergenty i suszenie na płasko z dala od słońca.

Suszenie i prasowanie

Suszarka bębnowa nie jest wskazana, ponieważ wysoka temperatura może zniszczyć materiał. Najlepiej suszyć ubrania na płasko, na suszarce lub ręczniku. Można je powiesić na wieszaku, ale należy unikać bezpośredniego słońca, aby nie blakły.

Żelazko ustawia się na średnią temperaturę, a prasowanie wykonuje na lewej stronie tkaniny, co zapobiega powstawaniu zabłyszczeń. Pomocne bywa użycie wilgotnej ściereczki między materiałem a żelazkiem. Do wygładzenia zagnieceń sprawdzi się też parownica.

Jeśli chcesz odplamić ubranie, zacznij od niewielkiego, niewidocznego fragmentu, żeby upewnić się, że środek czyszczący nie zniszczy tkaniny.